Prefabricated & Steel Structure Glossary

2B land refers to parcels in Turkey that were previously classified as forest, later transferred to the Treasury, and subsequently subject to actual use by third parties. Under certain conditions these plots may be sold and prefabricated construction may be permitted on them. Before building on 2B land it is mandatory to obtain a title deed and a zoning-status certificate from the relevant authority.

A1 yangın sınıfı, EN 13501-1 standardına göre en yüksek yangın dayanım sınıfı olup malzemenin yanmaz nitelikte olduğunu gösterir. Taş yünü, beton, çelik ve cam A1 sınıfı malzemelerdir. Yangın güvenliği kritik yapılarda (hastane, okul, alışveriş merkezi) A1 veya A2 sınıfı kaplama malzemeleri tercih edilir.

AISC (American Institute of Steel Construction) is the American organization that sets internationally recognized standards for the design and fabrication of steel structures. AYD Prefabrik bases its light steel building performance on AISC-framework earthquake tests, which confirm that light steel structures withstand magnitude-7.0 earthquakes without damage. These standards are compatible with the Turkish Earthquake Building Code (TBDY 2018).

Aks aralığı, paralel taşıyıcı elemanlar (kolon, aşık, duvar profili) arasındaki merkez-merkez mesafesidir. Hafif çelik yapılarda tipik profil aks aralığı 400 mm, 450 mm veya 600 mm'dir. Aks aralığı kaplama malzeme boyutları, yük ve dayanım hesabına göre seçilir.

Akıllı vida, hafif çelik yapı sistemlerinde çelik profillerin birbirine ve kaplama malzemelerine bağlanmasında kullanılan, uca yakın matkap ucuyla kendi kendine delik açabilen özel yapı vidasıdır. Kendinden delici vida ile eşanlamlı olarak kullanılır ve teker teker delmeden tak-vida işlemini tek adımda tamamlar.

Aluzinc (ticari adıyla Galvalume), çelik yüzeyin %55 alüminyum, %43,4 çinko ve %1,6 silisyumdan oluşan alaşımla kaplanmasıyla elde edilen kaplama türüdür. Geleneksel galvanize göre ısı yansıtma ve korozyon direnci açısından üstündür; özellikle çatı ve cephe kaplaması saclarında kullanılır. Yüksek sıcaklık ve zorlu iklim koşullarına dayanıklıdır.

Ankraj, çelik yapı elemanlarını beton temele veya duvara sabitleyen bağlantı sistemidir. Ankraj sistemleri kimyasal (reçine bazlı) veya mekanik (genleşmeli) olarak ikiye ayrılır. Hafif çelik yapılarda temel ankrajı, kolon diplerini beton temele bağlayan kritik elemandır.

Ankraj bulonu, beton dökümü öncesinde kalıba yerleştirilen veya sertleşmiş betona kimyasal/mekanik yöntemle sabitlenen, üst ucunda vida dişi bulunan çelik elemandır. Hafif çelik yapılarda kolon diplerini beton temele bağlamak için kullanılır; doğru ankraj çapı ve gömme derinliği statik hesapla belirlenir.

As-built proje (olduğu gibi proje), yapının fiilen inşa edildiği hâlini yansıtan, saha değişiklikleri de dahil tüm gerçek boyut ve konumları gösteren belgedir. İskan başvurusu ve ileride yapılacak tadilat çalışmaları için zorunlu bir referans belgesidir.

Assembly is the process of transporting factory-produced steel components to the site and joining them according to the project design. For light steel buildings, assembly time is typically 10–20 days depending on the building size. AYD Prefabrik's specialist assembly teams travel to all project locations across Turkey.

Atalet momenti (I), bir kesit alanının nötr eksen çevresindeki dağılımını tanımlayan geometrik özelliktir ve birimi mm⁴ ya da cm⁴'tür. Eğilme rijitliğinin temel parametresidir; yüksek atalet momentli profiller daha fazla eğilme yükü taşır ve daha az sehim gösterir. Profil seçiminde en önemli kesit özelliklerinden biridir.

Açık kesit, profilin enkesitinin kapalı bir çevre oluşturmadığı, yani bir veya daha fazla açık kenarı bulunan profil tipidir. C, Z, U ve L profiller açık kesit kategorisindedir. Açık kesitler, üretim ve bağlantı kolaylığı sağlar; ancak torsiyon (burulma) yükleri altında kapalı kesitlere göre daha az rijittir.

Ağır çelik yapı, sıcak haddelenmiş veya kaynaklı büyük kesitli çelik profillerden oluşturulan endüstriyel yapı sistemidir. Fabrika, depo, hangar, köprü ve uzun açıklıklı yapılarda kullanılır. Kolon ve kirişler genellikle I veya H profil kesitlidir ve kaynak ya da yüksek mukavemetli civata bağlantılarıyla birleştirilir. Hafif çelik yapıdan temel farkı, çok daha ağır kesitler ve daha büyük açıklıklar sunmasıdır.

Aşık, çatı örtüsünü (trapez sac, sandviç panel vb.) taşıyan ve yüklerini ana taşıyıcı sisteme (çatı makası, ana kiriş) ileten yatay/eğimli çelik profildir. Hafif çelik yapılarda C veya Z profiller aşık olarak kullanılır. Aşık aralığı örtü malzemesinin yük kapasitesine ve statik hesaba göre belirlenir.

Aşık sistemi, çatı örtüsünü destekleyen aşık profillerinin ve aralarındaki bağlantı elemanlarının bütünüdür. Sistem aşık profil tipi (C, Z, sigma), aşık aralığı, çakma bindirme (lap) veya sürekli aşık düzeni ve aks bağlantı detaylarından oluşur. Doğru aşık sistemi tasarımı çatı örtüsünün güvenli ve ekonomik taşınmasını sağlar.

B yangın sınıfı, EN 13501-1 standardına göre çok sınırlı yanıcılığa sahip malzemeleri tanımlar. A1 ve A2'nin ardından gelen üçüncü en iyi sınıftır. EPS ve XPS gibi köpük malzemeler genellikle D–E sınıfındayken, alev geciktiricili versiyonları B veya C sınıfına yükselebilir.

Boya kaplama, galvaniz veya çıplak çelik yüzeylerin toz boya, sıvı boya ya da organik kaplama ile işlenmesidir. Hem estetik hem de ek korozyon koruması sağlar. Trapez sac ve sandviç panel yüzeylerinde poliester, PVDF veya plastisol kaplama sık kullanılan boya kaplama tipleridir.

Buhar bariyeri (nem bariyeri / vapour barrier), yapı duvar ve çatı katmanları arasına yerleştirilen, su buharının geçişini kontrol eden alüminyum folyo veya polietilen tabaka malzemesidir. Nem geçişinin kontrol altına alınmadığı durumlarda ısı yalıtım malzemesi içinde yoğuşma oluşur ve yalıtım performansı bozulur. Buhar bariyeri bu riski azaltır.

Buhar difüzyonu, su buharının yüksek buhar basıncından düşük buhar basıncına doğru yapı katmanları içinden geçmesidir. Yapı kabuk tasarımında nem difüzyonu hesabı, yoğuşma riskini değerlendirmek amacıyla yapılır. Buhar bariyeri ve hava geçirmez zar katmanları difüzyonu kontrol altına alır.

A building permit is the official authorization document obtained from the relevant municipality or provincial special administration that is required before construction of any building begins. For prefabricated structures the permitting process is no different from conventional construction; an architectural plan, structural calculation report and soil investigation report are the core documents required with the application.

See: Building Permit entry.

Burkulma (buckling), basınç altındaki ince uzun elemanların ani yanal sapma yaparak kararsız hâle geçmesi olgusudur. Kolon ve basınç çubuklarında kritik bir boyutlandırma kriteri olan burkulma, kesit geometrisi ve serbest burkulma boyuyla doğrudan ilişkilidir. Hafif çelik profillerde burkulma hesabı EN 1993-1-3 standardına göre yapılır.

Burkulma boyu (effective length), bir basınç elemanının burkulmaya karşı etkin uzunluğudur. Gerçek eleman boyunun mesnet koşullarına göre düzeltilmesiyle elde edilir. Her iki ucu mafsallı bir eleman için burkulma boyu gerçek boya eşitken, her iki ucu ankastre mesnetli elemanlar için gerçek boyun yarısına iner. Doğru belirlenmesi kolon boyutlandırmasında kritik öneme sahiptir.

C kesit, soğuk şekillendirme yöntemiyle üretilen ve kesiti C harfine benzeyen ince cidarlı çelik profildir. Hafif çelik yapılarda duvar, döşeme ve çatı taşıyıcısı olarak en yaygın kullanılan profil tipidir. Açık kesit olmasından dolayı burkulmaya karşı dayanımı kapalı kesitlere göre daha düşüktür; bu nedenle bağlantı aralıkları ve stabilizasyon hesaplamayla belirlenir.

A C profile is a thin-walled steel section with a C-shaped cross-section, produced by cold-forming. It is used as the primary structural member for walls, floors and roofs in light steel framing systems. C profiles manufactured on the roll-forming lines at AYD Prefabrik's Büyükçekmece factory carry TSE-standard galvanized coating, providing high corrosion resistance.

Cephe kaplama, bir yapının dış yüzeyini örten ve görünümünü belirleyen malzeme veya sistem bütünüdür. Trapez sac, sandviç panel, kompozit panel, taş, tuğla ve ahşap görünümlü kaplama sacı başlıca cephe kaplama malzemeleridir. Doğru cephe kaplama seçimi yapının hem enerji performansını hem de estetik değerini doğrudan etkiler.

Civata, dışarıdan helisel dişe sahip silindirik saplı, başlıklı bir bağlantı elemanıdır. Somun ve pulla birlikte kullanılır. Çelik yapılarda yüksek mukavemetli civata (8.8, 10.9, 12.9 kalite sınıfı) kullanımı yaygındır. Ağır çelik konstrüksiyonda kaynak bağlantısına alternatif veya tamamlayıcı bağlantı yöntemidir.

Civata bağlantısı, çelik yapı elemanlarının yüksek mukavemetli civata, somun ve pul kullanılarak birleştirilmesidir. Sıkma momenti ve öngerme kuvveti standartlara (TS EN 1090) göre uygulanır. Kaynak bağlantısına kıyasla montaj ve demontaj kolaylığı sunar; saha koşullarında kaynak yapılmasının güç olduğu durumlarda tercih edilir.

CNC (Bilgisayar Sayısal Kontrol) kesim, bilgisayar programıyla kontrol edilen plazma, lazer veya su jeti kesim makineleriyle çelik sacların istenilen şekil ve boyutlarda yüksek hassasiyetle kesilmesi işlemidir. CNC kesim delik açma, şekillendirme ve kılavuz delikleri de dahil olmak üzere karmaşık geometrileri mümkün kılar.

CNC üretim, CNC (Bilgisayar Sayısal Kontrol) makineleriyle gerçekleştirilen hassas imalat sürecinin genel adıdır. Çelik yapı sektöründe CNC kesim, delik, giydirme ve şekillendirme işlemleri CNC üretim kapsamındadır. Bilgisayar kontrollü olması sayesinde tekrar edilebilirlik yüksek, hurda miktarı ise düşüktür.

A construction site is the location where a building is erected. In prefabricated construction the site phase is much shorter than in conventional building, because the majority of components arrive factory-finished and only assembly takes place on site.

AYD Prefabrik's proprietary digital platform enables clients to monitor every stage of their project in real time — with photo updates, progress status and estimated delivery dates. Of the 18 competing prefabricated construction companies surveyed in Turkey, none offers a comparable system.

Delik toleransı, bağlantı deliklerinin nominal konumdan ve boyuttan izin verilen maksimum sapmasıdır. EN 1090 standardı çelik yapı bileşenlerinde delik çapı ve konum toleranslarını tanımlar. Dar toleranslar montaj hassasiyetini ve bağlantı performansını artırır; geniş toleranslar montaj kolaylığı sağlar ancak bağlantı kapasitesini olumsuz etkiler.

Delivery refers to the process of transporting factory-produced building components to the construction site. In prefabricated buildings, delivery cost varies according to distance, road conditions and component weight. AYD Prefabrik provides delivery services throughout Turkey, and the delivery fee is stated clearly to the client during the survey stage.

Demontaj, montajlanmış yapı elemanlarının birbiriyle olan bağlantılarının sökülerek ayrıştırılması işlemidir. Prefabrik ve hafif çelik yapılar, geleneksel yapılara kıyasla çok daha kolay demonte edilebilir; bu özellik, yapının taşınmasına veya farklı bir kullanım için yeniden monte edilmesine olanak tanır.

Dere, iki çatı yüzeyinin altta birleştiği, yağmur suyunun toplandığı içbükey çatı elemanıdır. İki farklı çatı kolu veya çatı ile bina gövdesi arasındaki yağış suyunu drenaj sistemine yönlendirir. Dere sacı ve altına yerleştirilen dere kanalı yağmur suyunun güvenli tahliyesini sağlar.

Dere detayı için bakınız: Dere maddesi.

Derz, beton, duvar veya kaplama elemanları arasında kasıtlı olarak bırakılan boşluktur. Genleşme derzi (dilatasyon derzi) yapı boyunca sıcaklık değişimi, oturma farkı veya deprem nedeniyle oluşabilecek hareketi karşılar. Prefabrik beton yapılarda elemanlar arasındaki derz bölgesi ayrıca sızdırmazlık malzemesiyle kapatılır.

Detay çizimi, bir yapı elemanının veya bağlantı noktasının büyük ölçekte (genellikle 1:5, 1:10 veya 1:20) çizilen, tüm boyut ve malzeme bilgilerini içeren teknik resimdir. Mahya detayı, saçak detayı, kolon-temel bağlantısı gibi kritik noktaların doğru uygulanmasını sağlar.

Dinamik analiz, zamana bağlı değişen yüklerin (deprem, rüzgar, titreşim) yapıya etkisini hesaplayan mühendislik yöntemidir. Deprem hesabında modal analiz ve zaman tanım alanı analizi en yaygın dinamik analiz yöntemleridir. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) belirli koşullarda dinamik analiz yapılmasını zorunlu kılar.

A duplex is a two-floor residential unit with an internal staircase connecting the levels. Prefabricated duplex models deliver the same comfort as traditional duplexes in a much shorter time and generally at a lower cost. AYD Prefabrik's AP-2136 two-storey model falls into this category.

DX51D, EN 10346 standardına göre tanımlanan, sıcak daldırma kaplama için uygun soğuk şekillendirilmiş düşük karbonlu çelik kalitesidir. Galvanizli sac, trapez sac ve sandviç panel yüzeylerinde en yaygın kullanılan alt malzeme kalitesidir. Yüksek şekillendirilebilirlik ve iyi kaynak edilebilirlik özelliklerine sahiptir.

Dış cephe paneli, bir yapının dışarıya bakan yüzeyini oluşturan ve hem estetik hem de yalıtım işlevi gören yapı elemanıdır. Hafif çelik yapılarda sandviç panel, trapez sac veya görünüm kaplama sacı dış cephe malzemesi olarak kullanılır. Rüzgar, yağış, sıcaklık farkı ve UV ışınımına karşı dayanıklı olması gerekir.

Elastisite, bir malzemenin yük altında şekil değiştirdikten sonra yük kaldırıldığında özgün biçimine dönme özelliğidir. Çeliğin elastik davranış gösterdiği gerilme aralığına "elastik bölge" denir ve bu bölgede gerilme-şekil değiştirme ilişkisi Hooke Yasası ile tanımlanır. Çeliğin elastisite modülü E ≈ 210.000 MPa'dır.

Elektro galvaniz (elektroliz galvaniz), çelik yüzeyin elektrokimyasal yöntemle ince çinko tabakasıyla kaplanması işlemidir. Sıcak daldırma galvanize kıyasla kaplama tabakası daha ince ve düzgündür; iç mekan ve hafif korozyon koşulları için uygundur. Yapı profillerinde sıcak daldırma galvaniz daha yaygın tercih edilmekle birlikte, elektro galvaniz ince saclar ve özel yüzey gerektiren parçalarda kullanılır.

EPS panel, iki metal yüzey tabakası arasına genişletilmiş polistiren (EPS – Expanded Polystyrene) köpük dolgu malzemesinin preslenmesiyle oluşturulan sandviç paneldir. Hafif ve ekonomik olması nedeniyle soğuk hava deposu, tarım yapısı ve uygun maliyetli konut uygulamalarında tercih edilir. Isı yalıtım değeri PIR ve PUR panellere kıyasla daha düşüktür.

Eurocode, Avrupa Birliği'nde yapıların tasarımına ilişkin uyumlaştırılmış standartlar setidir. EN 1990–EN 1999 numaralı 10 ana standartten oluşur. Yük (EN 1991), beton (EN 1992), çelik (EN 1993), bileşik yapı (EN 1994), ahşap (EN 1995) ve deprem (EN 1998) gibi farklı yapı türlerine yönelik standartları kapsar.

Eurocode 3 (EN 1993), çelik yapıların tasarımına ilişkin Avrupa standardıdır. Genel çelik tasarımını (EN 1993-1-1), bağlantı tasarımını (EN 1993-1-8), soğuk şekillendirilmiş profilleri (EN 1993-1-3) ve yangın tasarımını (EN 1993-1-2) kapsayan çok bölümlü bir standart ailesidir. Türkiye'de TS EN 1993 adıyla yürürlüktedir.

Eğilme momenti (M), bir yapı elemanının en kesitinde elemanı bükmek isteyen iç kuvvet çiftidir. Kiriş ve döşeme tasarımında en belirleyici kesit tesiridir. Moment değeri, kesit kapasitesiyle karşılaştırılarak yeterlilik değerlendirmesi yapılır. Birimi kNm veya Nm'dir.

A factory-built structure is one whose components are manufactured in a controlled factory environment, transported to the site and assembled there. Quality control independent of field conditions, immunity to weather-related delays, and cost advantages through serial production are the key benefits. AYD Prefabrik's manufacturing facility in Büyükçekmece produces all steel components using this method.

A foundation is the substructure system that transfers a building's loads to the ground. Although foundation costs for prefabricated and light steel buildings can be lower than for conventional structures, soil conditions are the decisive factor. Different soil types — bedrock, sand, clay, soft ground — require different foundation types (strip foundation, raft foundation, pile foundation).

Galvaniz kaplama için bakınız: Galvaniz / Galvanizli Çelik maddesi.

Galvaniz sac, çelik sacın sürekli sıcak daldırma veya elektro galvaniz yöntemiyle çinko tabakasıyla kaplanmasıyla elde edilen yapı malzemesidir. Hafif çelik profil, trapez sac ve sandviç panel yüzeylerinde galvaniz kaplama standart uygulamadır. Çinko tabakası, çeliği oksidasyon ve korozyondan koruyarak ürünün ömrünü önemli ölçüde uzatır.

Galvanizing is the process of coating a steel surface with a layer of zinc. This coating prevents oxidation and rusting, providing long-term protection in corrosive environments such as coastal areas, humid climates and high-salt-content conditions. All profiles used by AYD Prefabrik are galvanized in accordance with TSE standards.

A green building is a structure designed, constructed and operated to minimize energy consumption and environmental impact. Light steel buildings provide an ideal platform for green-building certification (LEED, BREEAM, etc.) thanks to the use of fully recyclable steel, minimal construction waste and high insulation capacity.

Grobeton (tesviye betonu / blinding concrete), temel kalıbı dökmeden önce zemine düzgün ve temiz bir çalışma yüzeyi oluşturmak amacıyla serilen ince (5–10 cm) zayıf beton tabakasıdır. Temel çukurunun tabanında zemin ile temel arasındaki temas yüzeyini iyileştirir ve temel donatısının konumlandırılmasını kolaylaştırır.

Güvenlik katsayısı, bir yapı elemanının taşıma kapasitesinin tasarım yüküne oranıdır. Eurocode ve TBDY 2018 kapsamındaki limit hal tasarımında yük ve malzeme güvenlik katsayıları ayrı ayrı uygulanır; yükler artırılır (γF ≈ 1,35–1,5) ve malzeme dayanımları azaltılır (γM ≈ 1,0–1,25). Güvenlik katsayısı ≥ 1,0 olduğunda tasarım koşulu sağlanmış olur.

H profil (geniş başlıklı I profil), enkesiti H harfine benzeyen, hem eğilmeye hem de basınca karşı verimli çelik yapı malzemesidir. HEA, HEB, HEM serisi profiller bu kategoriye girer. Yüksek binalarda kolon, köprü kirişi ve ağır sanayi yapılarında tercih edilir. I profile göre başlık genişliği daha fazladır ve iki eksen için benzer mukavemet sunar.

Hafif çelik profil, ince galvanizli çelik şeridin soğuk şekillendirme (rollform) yöntemiyle biçimlendirildiği, et kalınlığı genellikle 0,5–3,0 mm arasında olan yapı malzemesidir. C, Z, U ve sigma kesitli tipleri hafif çelik yapı sisteminin temel taşıyıcı elemanlarıdır. Yüksek mukavemet/ağırlık oranı ve galvaniz korozyona karşı üstün koruma sağlar.

I profil, enkesiti I harfine benzeyen sıcak haddelenmiş veya kaynaklı çelik yapı profilidir. Eğilme yüklerine karşı yüksek verimlilikle çalışır; kiriş ve kolon elemanı olarak ağır çelik yapılarda kullanılır. IPE, HEA, HEB gibi standart serileri mevcuttur. Hafif çelik yapılarda kullanılmaz; ağır ve endüstriyel yapılar için tercih edilen bir profil tipidir.

Isı geçirgenlik katsayısı (U değeri), 1 m² yapı elemanından 1°C sıcaklık farkında birim zamanda geçen ısı miktarını ifade eden performans parametresidir. Birimi W/(m²·K)'dir. Değeri düştükçe ısı yalıtımı iyileşir. Türk Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği (BEP-TR) farklı iklim bölgeleri için maksimum U değerleri belirler.

Isı köprüsü, yapı duvar veya çatı kesitinde ısı iletkenliği yüksek bir elemanın yalıtım tabakasını keserek lokal ısı kaybına yol açtığı bölgedir. Çelik profillerin duvar kabuğunu geçtiği noktalar tipik ısı köprüsü oluşturma riski taşır. Hafif çelik yapılarda profil aralığı büyük tutulup iç ve dış kaplama arasına termal kesit (thermal break) malzemesi eklenerek ısı köprüsü etkisi azaltılır.

Isı yalıtımı, yapı kabuğu boyunca iç-dış sıcaklık farkından kaynaklanan ısı transferini azaltmak amacıyla yalıtım malzemeleri kullanılmasıdır. EPS, XPS, mineral yün ve poliüretan en yaygın ısı yalıtım malzemeleridir. Sandviç panelli hafif çelik yapılarda ısı yalıtımı zaten panel içinde yer almakta olup ayrıca mantolama gerekmez.

İkincil taşıyıcı sistem, aşık, rüzgar kirişi gibi ana taşıyıcı sisteme bağlanan ve yükleri birincil sisteme ileten yapısal elemanlardır. Çatı sistemlerinde trapez sac veya panel altına gelen aşıklar tipik ikincil taşıyıcılardır. İkincil sistem elemanları ana taşıyıcı profillere kıyasla daha küçük kesitlidir.

İç bölme paneli, yapı içinde mekanları birbirinden ayıran bölücü duvar elemanıdır. Taşıyıcı değildir; ses yalıtımı, ince profil ağırlığı ve montaj kolaylığı ön plana çıkan özelliklerdir. Hafif çelik yapılarda alçı levha (alçıpan) veya çimento levha kaplı metal askı sistemi yaygın iç bölme çözümüdür.

Kapalı kesit, profilin enkesitinin kapalı bir çevre oluşturduğu profil tipidir. Kutu profil (kare ve dikdörtgen kesit), yuvarlak içi boş profil (CHS) bu kategoriye girer. Torsiyon ve burkulma yüklerine karşı açık kesitlerden çok daha rijittir; bu nedenle yüksek burulma gerektiren uygulamalarda tercih edilir.

Karkas sistem, yapının yüklerini kolon ve kirişlerden oluşan iskelet üzerinden temele aktaran yapı sistemidir. Duvarlar yük taşımaz, yalnızca bölücü veya kaplama işlevi görür. Betonarme karkas, çelik karkas ve ahşap karkas olmak üzere farklı malzemelerde uygulanabilir. Hafif çelik yapılar, ince cidarlı çelik profillerle oluşturulan bir karkas sistem üzerine kuruludur.

Kaynak bağlantısı, çelik elemanların ısı ve/veya basınç uygulanarak ergitilerek birleştirilmesidir. MIG/MAG, TIG ve elektrod kaynağı başlıca yöntemlerdir. Ağır çelik yapılarda standart bağlantı yöntemidir. Hafif çelik yapılarda profiller çok ince olduğundan kaynak nadiren kullanılır; tercih edilen yöntem vida ve civata bağlantısıdır.

Kendinden delici vida (self-drilling screw), matkap uçlu vida ile eşanlamlı bir terimdir. Keskin matkap geçidi, vida gövdesi ve altıgen başı bir arada taşıyan bu vida türü, hafif çelik profil bağlantılarında en yaygın kullanılan mekanik bağlantı elemanıdır. Genellikle 4,2 mm, 4,8 mm ve 5,5 mm çaplarında üretilir.

Kenet çatı (standing seam), profilli metal çatı panellerinin birbirlerine delik açılmadan görünmez klipslerle bağlandığı ve dikey kenetleme (falz) yöntemiyle birleştirildiği çatı kaplama sistemidir. Vidasız birleşimi sayesinde sac hareketine olanak tanır, sızdırmazlık üstündür ve estetik temiz bir çatı yüzeyi oluşturur.

Kesim planı, belirli boyuttaki ham sac veya profil malzemelerinden proje için gereken parçaların en az fire ile nasıl kesileceğini gösteren optimizasyon planıdır. Yazılım destekli nesting (iç içe dizme) yöntemiyle oluşturulan kesim planları malzeme israfını minimize eder ve üretim maliyetini düşürür.

Kesit alanı (A), bir yapı elemanının enine kesitinin alanıdır ve birimi mm² ya da cm²'dir. Eksenel (normal) kuvvet kapasitesinin hesabında temel parametredir. Aynı zamanda elemanın birim uzunluk ağırlığını ve malzeme miktarını doğrudan belirler.

Kesme kuvveti (V), bir yapı elemanının en kesitinde eleman eksenine dik yönde etki eden iç kuvvettir. Kiriş ve döşemelerde kritik bir tasarım etkisidir. Kesme kuvveti diyagramı, tasarımcıya elemanın boyunca taşıma gerektiren bölgeleri gösterir.

Kimyasal dübel, önceden delinen beton veya taş deliğe enjekte edilen reçine bazlı yapıştırıcı ile vida ya da çubuğun sabitlendiği bağlantı sistemidir. Mekanik dübellerden farklı olarak betona yayılı gerilme aktarır; bu nedenle kenar ve aralık mesafeleri daha küçük olabilir. Yüksek yük kapasitesi ve depreme dayanıklı bağlantı gereksinimlerinde tercih edilir.

Kiremit kaplama, pişmiş kil veya beton kiremitlerle oluşturulan geleneksel çatı kaplama sistemidir. Ağırlığı nedeniyle hafif çelik çatılarda sınırlı uygulaması vardır; hafif çelik yapıda kiremit kullanılacaksa taşıyıcı sistemin buna göre boyutlandırılması gerekir. Kiremit görünümlü metal kaplama sacı ise ağırlık sorunu olmaksızın benzer estetik sunar.

Kiremit panel, metal yüzeyi kiremit dokusu ve rengiyle şekillendirilmiş, hafif çelik çatılarda geleneksel kiremit görünümü sunan metal kaplama sistemidir. Çelik sacın rulo şekillendirme ve boyama ile üretilen kiremit paneller, gerçek kiremite kıyasla çok daha hafif (genellikle 5–7 kg/m²) ve uzun ömürlüdür.

Konteyner yapı, standart ISO shipping konteynerlerinin yapı birimi olarak kullanıldığı veya konteyner ölçülerinde fabrikada üretilen modüler binaları ifade eder. Şantiye ofisi, geçici konut ve küçük ticari mekan olarak yaygın biçimde kullanılır. Konteyner boyutları 20 ft (6 m) ve 40 ft (12 m) olmak üzere standarttır. Modüler yapıya benzer ancak rijit çelik kabuk yapısı belirleyici özelliğidir.

Korozyon direnci, bir malzemenin nem, oksijen, tuz ve diğer kimyasal etkenlerle tepkimeye girerek bozulmasına karşı gösterdiği dirençtir. Çelik yapılarda korozyon galvaniz kaplama, boya ve paslanmaz çelik seçimiyle önlenir. Deniz kıyısında ve yüksek nem bölgelerinde korozyon direnci tasarımın öncelikli parametrelerinden biridir.

Kutu profil (hollow section / RHS), kapalı dikdörtgen veya kare kesitli çelik profildir. Hem burulmaya hem de burkulmaya karşı açık kesitlerden çok daha dirençlidir. Çelik konstrüksiyonda kolon, kiriş ve kafes kiriş elemanı olarak yaygın kullanılır. Sıcak haddelenmiş ve soğuk şekillendirilmiş (kaynaklı) tipleri mevcuttur.

L profil (köşebent, angle), enkesiti L harfine benzeyen çelik profildir. Bağlantı plakası, taşıyıcı raf, kafes kiriş elemanı ve çerçeve köşe güçlendirmesi gibi ikincil taşıyıcı uygulamalarında kullanılır. Eşit ve eşit olmayan başlıklı tipleri mevcuttur (L 50×50, L 60×40 vb.).

LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) is the internationally recognized green-building certification system that evaluates building sustainability performance. Light steel structures gain an advantage in LEED scoring thanks to their low thermal bridging, high insulation capacity and the use of fully recyclable steel.

The Light Steel Framing System (LSF) is a modular, flexible construction system in which wall, floor and roof carriers are formed from thin-walled steel profiles. Completed with insulation panels, plasterboard or OSB sheathing, the system delivers high energy efficiency and excellent seismic performance.

Light steel structure (also known as light gauge steel framing) is a modern construction technology based on a load-bearing skeleton of thin-walled galvanized C and Z profiles. Because the building weight is 70–80% lighter than traditional reinforced concrete, seismic loads are drastically reduced. Factory production and on-site assembly cut construction time to 45–75 days. Widely used in Europe and North America, this system is rapidly gaining ground in Turkey.

Mahya, beşik veya kırma çatılarda birbirine yaslanan iki çatı yüzeyinin kesiştiği en yüksek yatay çizgidir. Mahyada trapez sac veya sandviç panel aralarında hava ve su geçişini önlemek amacıyla mahya sacı ve mahya kapama profili kullanılır. Doğru mahya detayı çatı sızdırmazlığı için kritik öneme sahiptir.

Mahya hattı için bakınız: Mahya maddesi.

Mantolama (dıştan yalıtım sistemi – ETICS), yapı dışarısına EPS, XPS veya taş yünü levha yapıştırılarak oluşturulan ısı yalıtım sistemidir. Betonarme yapılarda yaygın kullanılmakla birlikte, hafif çelik yapılarda sandviç panel sistemi mantolamayı büyük ölçüde gereksiz kılmaktadır çünkü yalıtım malzemesi zaten panelin içindedir.

Matkap uçlu vida, ucunda matkap geometrisi bulunan, vida montajı öncesinde ayrı delik açılmasına gerek duyulmayan özel vidadır. Hafif çelik yapı profillerinin birbirine ve kaplama saclarına bağlanmasında yaygın kullanılır. Vida uç tipi delinecek malzeme kalınlığına göre seçilir (matkap ucu boy 1, 3, 5 vb.).

Mekanik dübel (genleşmeli dübel), beton veya taş deliğine yerleştirilerek sıkılınca genleşen ve bağlantıyı sürtünme ve mekanik kilit yoluyla sağlayan dübel tipidir. Yapı çelik bağlantılarında ankraj bulonuna alternatif olarak kullanılır. Kimyasal dübele kıyasla kurulum süresi kısadır; ancak kenar mesafesi ve yük kapasitesi sınırlamaları vardır.

Mimari proje, yapının plan, kesit, görünüş ve detaylarını gösteren tasarım belgesidir. Yaşam alanlarının düzeni, kapı-pencere konumları, kat yükseklikleri ve cephe karakteri mimari projede tanımlanır. Ruhsat sürecinde statik proje ile birlikte ilgili belediyeye sunulur.

A modular building is a structure formed by joining factory-pre-built units (modules) on site. Each module is an independent structural unit that can be transported and expanded with additional modules as needed. The system can be applied to offices, site accommodation, residences and storage facilities.

Moment, bir kuvvetin belirli bir nokta veya eksen çevresinde döndürücü etkisini ifade eden büyüklüktür. Yapı mühendisliğinde eğilme momenti ve burulma momenti (torsiyon) olmak üzere iki temel moment türü önemlidir. Birimi kNm'dir.

Montaj toleransı, saha montajı sırasında yapı elemanlarının istenilen konumdan izin verilen maksimum sapmasıdır. EN 1090 ve ilgili standartlar kolon, kiriş ve panel montajında kabul edilebilir dikeylik, yataylık ve konum sapmalarını tanımlar. Tolerans dışı montaj hem yapı davranışını hem de estetik sonucu olumsuz etkiler.

An occupancy permit (Certificate of Occupancy) is the official document confirming that a completed building has been constructed in accordance with the approved project and applicable regulations, and authorizing the building to be put into use. For prefabricated and light steel structures, an occupancy permit is required before title-deed transactions can be initiated.

Omega profil, enkesiti Ω (Omega) harfine benzeyen, her iki yanından montaj kolaylığı sağlayan çelik profildir. Çatı ve cephe kaplamalarında alt taşıyıcı (taşıyıcı nervür) olarak kullanılır; yüzey kaplamasının sandviç panel veya trapez saca aktarılan yüklerini aşığa iletir.

Panel sistem, taşıyıcı veya bölücü elemanların fabrikada üretilmiş panel birimlerinden oluşturulduğu yapı sistemidir. Hafif çelik yapılarda OSB veya çimento levhalarla kaplı panel duvarlar yaygın kullanılır; prefabrik beton yapılarda ise büyük beton panel parçaları bir araya getirilerek iskelet oluşturulur. Panel sistemler yüksek montaj hızı ve tekdüze kalite avantajı sunar.

Perçin, iki veya daha fazla elemanı kalıcı olarak birleştiren, sökülemeyen mekanik bağlantı elemanıdır. Alüminyum, çelik ve paslanmaz çelik tiplerinde üretilir. Çelik yapılarda eskiden yaygın kullanılırken yerini büyük ölçüde yüksek mukavemetli civata ve kaynak bağlantılarına bırakmıştır. Kör perçin (pop perçin) ince sac bağlantılarında ve kapalı alanlarda hâlâ kullanılmaktadır.

PIR (Polyisocyanurate) panel, poliizosiyanurate köpük dolgulu sandviç paneldir. Poliüretan (PUR) panele benzer ancak kimyasal yapısı sayesinde yangın dayanımı daha yüksektir ve aynı ısı direnci için daha ince panel kullanılabilir. Endüstriyel soğutma, gıda işleme tesisleri ve enerji verimliliği gerektiren yapılarda tercih edilir.

Plastik davranış, malzemenin akma gerilmesini aştıktan sonra yük kaldırıldığında kalıcı şekil değiştirme (kalıcı deformasyon) bırakma özelliğidir. Deprem tasarımında kontrollü plastik deformasyon, yapının enerji yutmasını sağlayan arzu edilen bir mekanizmadır. Akma dayanımı aşılmayan bölgeler "elastik", aşılan bölgeler ise "plastik mafsal" olarak adlandırılır.

TAKS (Plot Coverage Ratio) is the ratio of the building's ground-floor footprint to the total parcel area. KAKS (Floor Area Ratio / FAR) is the ratio of the building's total constructed area to the parcel area. Both coefficients are defined in the zoning plan and must be checked at the permit stage.

Poliüretan panel (PUR panel), iki metal yüzey arasına poliüretan köpük enjekte edilerek üretilen yüksek yalıtımlı sandviç paneldir. Düşük ısı iletkenlik katsayısı (λ ≈ 0,022 W/mK) sayesinde en verimli sandviç panel türlerinden biridir. Soğuk hava deposu, endüstriyel yapı ve konut uygulamalarında kullanılır.

A prefab manufacturer is a company that produces prefabricated building components in its own factory and sells directly to the end customer. The most reliable way to distinguish genuine manufacturers from intermediary firms is to request a factory visit. AYD Prefabrik manufactures all its profiles at its own production facility in Büyükçekmece using roll-forming and other production lines.

A prefabricated house is a residence whose components are produced in a factory environment and assembled on site. Two main prefabricated house systems are common in Turkey: light steel framing and concrete panel systems. AYD Prefabrik manufactures light-steel-based prefabricated homes, offering more than 20 models ranging from 92 m² to 260 m².

Prefabrik beton, beton elemanların (kolon, kiriş, döşeme plağı, duvar paneli) fabrika ortamında kalıba dökülüp kürlendikten sonra şantiyeye taşınarak montajlanmasıyla oluşturulan yapı sistemidir. Yüksek yapım hızı ve kaliteli kontrollü üretim sunar. Konut, köprü ve endüstriyel yapılarda yaygındır. Hafif çelik sistemlere kıyasla ağırlık ve temel yükü daha fazladır.

Prefabrik montaj, fabrikada üretilmiş yapı bileşenlerinin şantiyeye sevkinden sonra projeye uygun biçimde birleştirilerek yapıyı oluşturma sürecidir. Uzman montaj ekibi, montaj planı ve teknik çizimlerine göre çalışır. Hafif çelik yapılarda ortalama bir konut prefabrik montajı 10–20 gün sürer.

Prefabrik yapı, bileşenlerinin tamamı veya büyük çoğunluğu fabrika ortamında üretilip şantiyeye taşınarak monte edilen yapı sistemidir. Geleneksel yerinde döküm inşaata kıyasla çok daha hızlı teslim, daha az atık ve daha yüksek üretim kalitesi sunar. Türkiye'de hafif çelik, sandviç panel ve prefabrik beton sistemleri en yaygın prefabrik yapı türleridir.

Prekast (precast), fabrikada önceden dökülüp hazırlanmış beton eleman anlamına gelen İngilizce kökenli bir terimdir. Türkçe karşılığı "prefabrik beton"dur. Prekast kolonlar, kirişler, döşeme plakları ve cephe panelleri şantiyeye hazır hâlde gelir ve vinçle yerine yerleştirilir. Endüstriyel yapılar, çok katlı binalar ve altyapı projeleri başlıca uygulama alanlarıdır.

Pul (rondela), civata başı veya somun ile yüzey arasına yerleştirilen ince yassı bileziktir. Bağlantı yüzeyine gelen basıncı dağıtır, vida veya civata kafasının malzemeye gömülmesini önler ve titreşime bağlı gevşemeyi azaltır. Düz pul, yaylı pul ve dişli pul olmak üzere farklı tipleri vardır.

Radye temel (plak temel / raft foundation), yapının tüm alanını kaplayan sürekli beton plaktan oluşan temel türüdür. Zayıf zemin koşullarında, zemin taşıma gücünün az olduğu veya farklı oturma riskinin yüksek olduğu durumlarda tercih edilir. Hafif çelik yapılarda zeminin durumuna göre radye temel ya da tekil temel uygulanır.

Reinforced concrete is the traditional construction system in which steel rebar and concrete are used together — concrete resisting compression and steel resisting tension — to form a load-bearing frame. Prefabricated and light steel structures are completed far more quickly than reinforced concrete, offer better seismic energy dissipation, and require zero wet-work processes after the foundation stage.

A residence is a building unit used for human habitation. Prefabricated residences are available in single-storey, two-storey, villa and tiny-house configurations. AYD Prefabrik's residential portfolio covers more than 20 models ranging from 92 m² to 260 m².

Rijitlik, bir yapının veya yapı elemanının yük altında şekil değiştirmeye karşı gösterdiği dirençtir. Yüksek rijitlik, küçük deformasyona karşılık gelir. Eğilme rijitliği EI (elastisite modülü × atalet momenti), eksenel rijitlik EA ile tanımlanır. Titreşim ve deplasman kontrolleri açısından kritik bir tasarım parametresidir.

Roll form makinesi (rollform hattı), çelik şerit sacı seri silindir çiftleri arasından geçirerek soğuk şekillendirme yöntemiyle istenilen profile (C, Z, trapez sac vb.) biçimlendiren endüstriyel üretim makinesidir. Sürekli üretim yapısı sayesinde uzun profil boylarında yüksek hız ve tutarlı boyutsal hassasiyet sağlar.

Roll forming is the process of cold-shaping steel strips into a defined profile by passing them through a series of rollers. C profiles and trapezoidal sheets produced by this method can be mass-produced with high precision and consistency. The roll-forming lines at AYD Prefabrik's Büyükçekmece facility operate at full capacity 24 hours a day.

Rollform hattı için bakınız: Roll Form Makinesi maddesi.

S350GD, EN 10346 standardına göre minimum akma dayanımı 350 MPa olan yüksek mukavemetli soğuk şekillendirilmiş çelik kalitesidir. Hafif çelik yapı profillerinde (özellikle taşıyıcı C ve Z profillerde) DX51D'ye kıyasla daha ince et kalınlığında daha yüksek yük kapasitesi sağlar. Yapı profillerinde en yaygın kullanılan çelik kalitelerinden biridir.

Saha uygulaması, proje tasarımı ve fabrika üretiminin ardından şantiye ortamında gerçekleştirilen tüm montaj, bağlantı ve tamamlama işlemlerinin genel adıdır. Temel bağlantıları, iskelet montajı, panel takımı, kapı-pencere montajı ve tesisat uygulamaları saha uygulaması kapsamındadır.

A sandwich panel is a lightweight building panel formed by pressing an insulating core material — polyurethane, stone wool or EPS — between two metal face sheets. Widely used for roof and wall cladding, sandwich panels provide high thermal and acoustic insulation, making them the preferred choice for both residential and industrial buildings.

Saçak, çatı örtüsünün dış duvarlara olan taşkın kısmıdır. Yağmur suyunun cephe duvarından uzağa akıtılmasını sağlar ve dış duvarlara düşen yağış miktarını azaltarak cephe malzemesini korur. Saçak boyu, tasarım ve iklime göre değişir; trapez sac çatılarda genellikle 30–60 cm saçak bırakılır.

Saçak detayı için bakınız: Saçak maddesi.

Ses yalıtımı, gürültünün mekanlar arasında veya dış ortamdan iç mekana iletimini azaltan sistem ve malzemelerin bütünüdür. Hava doğuşlu ses (konuşma, müzik) ve darbe sesi (adım, çarpma) olarak iki temel ses türü vardır. Hafif çelik yapılarda akustik performans; duvar katmanları, mineral yün dolgular ve elastik bağlantılar kullanılarak iyileştirilir.

Ses yutum katsayısı (α), bir yüzeyin üzerine gelen ses enerjisinin ne kadarını yuttuğunu gösteren boyutsuz parametredir. Değeri 0 (tam yansıma) ile 1 (tam yutma) arasındadır. Akustik tasarımda yankı süresini azaltmak amacıyla yüksek ses yutum katsayılı malzemeler (mineral yün panel, delikli levha) kullanılır.

Sevkiyat planı, fabrikada üretilen yapı bileşenlerinin şantiyeye hangi sırayla ve ne zaman ulaştırılacağını gösteren lojistik belgedir. Montaj sıralamasına uygun sevkiyat, şantiyede gereksiz yığılmayı ve beklemeyi önler.

Shingle kaplama, asfalt esaslı bitümlü kiremit levhalarından oluşan, hafif ve esnek çatı kaplama sistemidir. Balık pulu desenli bir görünüm sunar; eğimli çatılarda OSB veya kontrplak alt yüzeye vidalanarak uygulanır. Düşük ağırlığı nedeniyle hafif çelik çatı sistemlerine uygundur. Renk seçenekleri geniştir.

Shop drawing (imalat çizimi), fabrikada üretim yapacak ustaların esas aldığı, her parçanın kesin boyut, kesit, delik ve kaplama bilgilerini içeren ayrıntılı teknik çizimdir. Mimarın ve mühendisliğin tasarım belgelerinden türetilir; üretim hatalarını minimize eder. Onaylı shop drawing olmadan fabrikasyon başlatılmamalıdır.

Sigma kesit, C ve Z profillerden farklı olarak çift katlanmış gövde bölgesine sahip, yüksek rijitlikli soğuk şekillendirilmiş çelik profildir. Geniş açıklıklı çatı sistemlerinde ve zemin döşeme taşıyıcılarında kullanılır. Burkulma direnci, eşdeğer C profile göre belirgin biçimde yüksektir.

Sistem çözümü, belirli bir proje ihtiyacına yönelik olarak taşıyıcı sistem, malzeme, bağlantı ve detay seçimlerinin bütünleşik olarak tasarlanmasıdır. Prefabrik yapı sektöründe "sistem çözümü" bir yapı firmasının tasarım, üretim ve montajı tek elden sunması anlamına da gelir.

A soil investigation is an engineering study conducted to determine the geological and geotechnical properties of the land on which a building will be constructed. The soil investigation report — mandatory for building-permit applications — specifies the foundation type, depth and any ground-improvement requirements. In earthquake-prone Turkey, soil investigation is both a legal and a technical necessity.

Somun, civata veya saplamaya sıkılan ve birleşimi kilitleyen dişli bağlantı elemanıdır. Altıgen, kelebek, flanşlı ve baskılı somun gibi farklı tipleri mevcuttur. Yapı bağlantılarında genellikle civata ile aynı kalite sınıfında somun kullanılır; titreşimli uygulamalarda kilitli somun tercih edilir.

Soğuk şekillendirme, çelik sacın oda sıcaklığında presleme, bükme veya rollform yöntemiyle kalıcı biçim değişikliğine uğratılması işlemidir. Isı uygulanmadığından hammaddedeki galvaniz kaplama zarar görmez. Soğuk şekillendirme sayesinde C, Z, U, sigma gibi hafif çelik profiller yüksek hassasiyette üretilir.

Stabilite, bir yapı veya yapı elemanının küçük bir dış etki sonrasında özgün dengeye dönme yeteneğidir. Burkulma, devrilme ve kayma, stabilitenin bozulduğu tipik durumlardır. Yapı tasarımında global stabilite (tüm yapının devrilmesi) ve lokal stabilite (profil gövdesinin çökmesi) ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Statik analiz, bir yapı üzerindeki durağan (zamanla değişmeyen) yüklerin taşıyıcı sisteme etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen mühendislik hesabıdır. Ölü yük (yapı ağırlığı) ve sabit hareketli yükler statik analizin temel girdileridir. Sonuçlar kesit tesirleri (moment, kesme kuvveti, normal kuvvet) cinsinden ifade edilir.

Statik proje, bir yapının taşıyıcı sistemini tanımlayan ve mühendislik hesaplarını içeren teknik belgedir. Taşıyıcı sistem planı, kolon-kiriş boyutları, temel planı ve statik hesap raporu statik projenin temel bileşenleridir. Yapı ruhsatı başvurusunda mimari projeyle birlikte sunulması zorunludur.

Steel construction is a general term for any building method where the primary load-bearing system is made of steel. Light steel construction is used for residential and villa projects, while heavy steel construction is preferred for industrial buildings, bridges and large-scale structures. AYD Prefabrik specializes in light steel construction.

A steel house is a modern residential type whose load-bearing frame is made from galvanized steel sections, factory-produced and assembled on site. Significantly lighter than traditional masonry-concrete buildings, steel houses reduce seismic loads effectively. They are available as single-storey, two-storey and villa configurations.

A steel section is a thin-walled steel product with a defined cross-sectional geometry (C, Z, U, L, I, etc.) used as a structural member. The most common section types in light steel construction are C and Z profiles. AYD Prefabrik produces these sections on its own roll-forming line at its factory.

A steel villa is a detached residence built using the light steel framing system. Compared with traditional villas, steel villas can be delivered far more quickly, and stand out for their architectural design flexibility, superior seismic performance and low maintenance costs. AYD Prefabrik's two-storey models ranging from 191 to 260 m² are suitable for the villa concept.

A structural calculation report is an engineering document that mathematically analyses the behaviour of a building's load-bearing elements (columns, beams, slabs, etc.) under applied loads and determines their safe dimensions. This document, mandatory for building-permit and bank-loan applications, is prepared by AYD Prefabrik for every project.

Su yalıtımı, yapının zemin, çatı ve ıslak hacimlere bakan yüzeylerinde su ve neme karşı koruma sağlayan malzeme ve sistem bütünüdür. Temel su yalıtımı, çatı su yalıtımı ve banyo/mutfak gibi ıslak zemin su yalıtımı olmak üzere üç temel uygulama alanı vardır. Prefabrik yapılarda çatı su yalıtımı büyük ölçüde kaplama malzemesinin performansına bağlıdır.

Subasman, yapının zemin kotunun hemen altında ve üstünde kalan, zeminden yükselen beton veya yığma duvar kısmıdır. Zemin neminden, toprak temasından ve kar birikmesinden yapıyı korur. Prefabrik hafif çelik yapılarda subasman yüksekliği genellikle 30–60 cm tutulur ve üzerine çelik iskelet bağlantı noktaları (ankraj) yerleştirilir.

Sürekli temel (mütemadi temel / strip foundation), duvar veya sıra kolonlar boyunca uzanan şerit biçimli beton temeldir. Hafif çelik yapılarda dış duvar hatları boyunca sürekli temel uygulaması yaygındır. Tekil temele kıyasla yük dağılımı daha geniş bir alana yayıldığından orta düzey zemin koşullarına uygun bir çözümdür.

Sıcak daldırma galvaniz (HDG – Hot Dip Galvanizing), çelik parçaların yaklaşık 450°C'deki erimiş çinko banyosuna daldırılarak kaplanması işlemidir. Elektrolitik galvanize kıyasla çok daha kalın ve difüze çinko tabakası oluşturur; bu sayede dış ortam, deniz kıyısı ve endüstriyel atmosferlerde onlarca yıl korozyon koruması sağlar.

Taş yünü panel (mineral yünü panel), iki metal yüzey arasına taş yünü (mineral wool / rockwool) levha doldurulan yangına dayanıklı sandviç paneldir. Taş yünü A1 yangın sınıfında yanmaz bir malzeme olduğundan bu panel tipi yangın yönetmeliği açısından en elverişli seçenektir. Fabrika, depo, sağlık ve eğitim yapıları gibi yangın performansı kritik yapılarda kullanılır.

Taşıma gücü, bir zeminin üzerine oturan temelden aldığı yük altında kayma veya oturmaya geçmeden taşıyabileceği maksimum basınç gerilmesidir. Birimi kPa veya t/m²'dir. Zemin etüdü raporunda belirlenir ve temel boyutlandırmasında esas alınan temel parametredir.

Taşıyıcı sistem, bir yapıya etkiyen tüm yükleri (ölü yük, hareketli yük, kar, rüzgar, deprem) güvenli biçimde temele aktaran yapısal eleman bütünüdür. Kolon, kiriş, döşeme, perde duvar ve temel, taşıyıcı sistemin başlıca bileşenleridir. Taşıyıcı sistem tasarımı ve boyutlandırması statik hesap raporuyla belgelenir.

Taşıyıcı sistem analizi için bakınız: Statik Analiz ve Statik Hesap Raporu maddeleri.

Tekil temel (münferit temel / pad foundation), her kolonun altında bağımsız olarak oluşturulan kare veya dikdörtgen biçimli beton temel bloğudur. İyi zemin koşullarında ve yüklerin kolona yoğunlaştığı yapılarda en ekonomik temel tipidir. Hafif çelik yapılarda her kolon dibine ankraj bulonuyla bağlanan tekil temellerle hızlı ve ekonomik temel çözümü elde edilebilir.

Temel ankrajı, çelik yapının temel plakasını beton temele sabitleyen ankraj bulonu sistemidir. Betonarme temel içine dökümden önce yerleştirilen J veya L tipi ankraj butonları veya sertleşmiş betona sonradan yerleştirilen kimyasal ankrajlar kullanılabilir. Deprem durumunda devrilme ve kaymayı önleyen kritik bağlantı elemanıdır.

Temel plakası (base plate), çelik kolonun altına kaynaklanan ve kolonu beton temele bağlayan çelik levhadır. Kolon yükünü beton yüzeye dağıtır ve ankraj bulonlarıyla temele sabitlenir. Temel plakası boyutu ve kalınlığı statik hesapla belirlenir; genellikle S235 veya S355 kalite çelikten imal edilir.

A tiny house is a compact living concept typically ranging from 15 to 50 m². Its defining features are minimal resource consumption, low cost and portability. AYD Prefabrik offers three tiny house models ranging from 26 to 43 m² (TH-2026, TH-1040, TH-2043), commonly used as holiday homes, garden studios or rental units.

Torsiyon, bir yapı elemanını kendi ekseni çevresinde döndürmeye çalışan iç moment etkisidir. Açık kesitli profiller (C, I, Z) torsiyona karşı kapalı kesitlere (kutu profil) göre çok daha az dirençlidir. Hafif çelik yapılarda eleman eksenine dik yükler nedeniyle oluşan torsiyon, bağlantı detayları ile önlenir.

Toz boya (powder coating), elektrostatik yöntemle uygulanan ve yüksek sıcaklıkta fırınlanarak kürlendirilen organik kaplama türüdür. Solvent içermediğinden çevre dostudur; geleneksel sıvı boyalara kıyasla daha kalın, sert ve çizilmeye dayanıklı bir yüzey oluşturur. Çelik kapı, doğrama ve mimari çelik profillerde yaygın kullanılır.

Trapez kaplama için bakınız: Trapez Sac maddesi.

Trapezoidal sheet metal is profiled galvanized or colour-coated steel sheet used as roof covering and wall cladding. Produced by cold forming, trapezoidal sheets have a high load-bearing capacity despite their low weight and require minimal long-term maintenance. AYD Prefabrik produces trapezoidal sheets on its own roll-forming lines.

TS EN 1090, çelik ve alüminyum yapı bileşenlerinin imalat ve montajına ilişkin Avrupa standardıdır. Avrupa Birliği'nde yapı ürünlerinin piyasaya arzı için zorunlu olan CE işaretleme belgelendirmesinin dayanağını oluşturur. Fabrikasyon toleransları, kaynak kalitesi, montaj kontrolleri ve belgelendirme gerekliliklerini kapsar.

TS EN 1993, çelik yapıların tasarımına ilişkin Eurocode 3 standardının Türk versiyonudur. Çelik taşıyıcı elemanların boyutlandırılması, bağlantı hesabı ve stabilite kurallarını kapsar. Hafif çelik yapı profillerinin tasarımı özellikle EN 1993-1-3 (soğuk şekillendirilmiş ince cidarlı profiller) bölümüne göre yapılır.

TS EN standartları, Avrupa Standardizasyon Komitesi (CEN) tarafından yayımlanan Avrupa standartlarının Türk Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından Türkçeye çevrilerek benimsenmesidir. Çelik yapı sektöründe TS EN 1993 (Eurocode 3) ve TS EN 1090 temel tasarım ve üretim standartlarıdır.

A TSE (Turkish Standards Institution) certificate is the official certification confirming that a product or service complies with Turkish standards. In the construction sector, TSE compliance is mandatory for steel profiles, panels and other materials. All steel profiles used by AYD Prefabrik are produced in accordance with TSE standards.

The Turkish Building Earthquake Code (TBDY 2018) sets the seismic design rules that all buildings constructed in Turkey must comply with. Every light steel and prefabricated structure delivered by AYD Prefabrik is based on structural reports calculated within the TBDY 2018 framework and produced using TSE-certified profiles.

Turnkey refers to the delivery of a fully completed building — from survey and design through assembly, electrical, plumbing, interior cladding and joinery — by a single company, ready for immediate use. AYD Prefabrik offers turnkey service on all prefabricated house and light steel residential projects. This model eliminates the need for the client to manage multiple subcontractors and accelerates the handover process.

Two-storey buildings are prefabricated houses or light steel homes consisting of two living floors. Offering more usable area on the same plot, two-storey models can reduce the cost per square metre by 15–20% compared with single-storey structures. AYD Prefabrik's AS-21xx series (AS-2191, AS-2198, AS-2205, AS-2236, AS-2252, AS-2260) are two-storey light steel models.

U değeri için bakınız: Isı Geçirgenlik Katsayısı maddesi.

U kesit, soğuk veya sıcak şekillendirme yöntemiyle üretilen, enkesiti U harfine benzeyen çelik profildir. Hafif çelik yapılarda C profile kanal veya kuşak olarak eşlik eder; duvar alt ve üst başlık elemanı (U ray) olarak yaygın kullanılır. C profillerin içine geçirildiği veya yan yana yerleştirildiği uygulamalarda mukavemet artırımı sağlar.

Uygulama projesi, yapının sahadaki montajına esas alınan, her elemanın boyut, konum ve bağlantı detaylarını tam olarak gösteren nihai teknik çizim setidir. Ruhsat projesinden daha ayrıntılıdır; montaj ekibinin sahada takip ettiği belge setidir. Tesisat uygulama projeleri de (elektrik, sıhhi tesisat) bu aşamada hazırlanır.

Vida bağlantısı, hafif çelik yapılarda profillerle kaplama elemanlarının kendinden delici vidalar aracılığıyla birleştirilmesidir. Montajı hızlıdır, özel ekipman gerektirmez ve sökülebilir niteliktedir. Vida çapı, aralığı ve sayısı statik hesap ve imalatçı teknik şartnamesine göre belirlenir.

A village plot refers to land parcels within the settled area of a village located outside municipal boundaries. Prefabricated and light steel construction is permitted on village plots; however, depending on the building size and intended use, approval from the village headman (muhtar) and the provincial special administration is required.

XPS (Extruded Polystyrene), ekstrüzyon yöntemiyle üretilen kapalı gözenekli sert polistiren ısı yalıtım malzemesidir. EPS'ye kıyasla daha yüksek basınç dayanımı ve çok daha düşük su emme oranına sahiptir. Temel izolasyonu, zemin altı yalıtımı ve soğuk ortam panellerinde dolgu malzemesi olarak kullanılır.

Yangın dayanımı, bir yapı elemanının yangın durumunda belirli bir süre boyunca taşıyıcılık (R), bütünlük (E) ve yalıtım (I) özelliklerini koruyabilmesidir. R30, R60, R90 gibi sınıflar elementin dakika cinsinden yangın dayanım süresini gösterir. Türk Bina Yangın Yönetmeliği yapı kullanım sınıfına ve yüksekliğine göre minimum yangın dayanımı talep eder.

Yangın kaplaması, çelik taşıyıcı elemanların (kolon, kiriş) üzerine uygulanan ve yangın sırasında elemanı belirli bir süre yüksek sıcaklıktan koruyan malzeme veya sistemdir. Püskürtme vermiculit, alçı levha kuşatma, sezonyel yangın boya (intumescent coating) ve beton kaplama başlıca yöntemlerdir. Çelik 550°C'de taşıma kapasitesinin yarısını yitirdiğinden yangın koruması kritik önem taşır.

Yangın sınıfı, yapı malzemelerinin yanıcılık özelliklerini sınıflandıran sistemdir. Avrupa standardı EN 13501-1'e göre malzemeler A1, A2, B, C, D, E ve F sınıflarına ayrılır. A1 ve A2 yanmaz; B–D sınırlı yanma; E kolayca tutuşma; F ise test edilmemiş veya çok yüksek yanıcılık anlamına gelir.

Yoğuşma noktası (çiğ noktası), bir hava-buhar karışımının soğutulduğunda su buharının sıvı su damlacıklarına dönüştüğü sıcaklıktır. Yapı kabuğunda bir katmanın sıcaklığı çiğ noktasının altına düşerse o bölgede yoğuşma oluşur ve nem birikmesine, küf oluşumuna ve yalıtım bozulmasına yol açar. Yalıtım tasarımında yoğuşma kontrolü zorunludur.

Yük aktarımı, bir yapıya etkiyen kuvvetlerin (ağırlık, deprem, rüzgar, kar) taşıyıcı sistem elemanları aracılığıyla sırasıyla döşemeden kirişe, kirişten kolona, kolondan temele ve oradan zemine iletilmesi sürecidir. Doğru yük aktarımı yollarının belirlenmesi statik tasarımın temelidir.

Z kesit, soğuk şekillendirme yöntemiyle üretilen ve enkesiti Z harfine benzeyen çelik profildir. Çatı aşığı olarak kullanıldığında C profillere kıyasla daha az malzemeyle aynı eğilme dayanımını sağlar ve üst üste bindirme (laplama) detayına olanak tanır. Bu sayede farklı çatı açıklıklarında verimli taşıyıcı sistem oluşturulabilir.

Z275, EN 10346 standardında tanımlanan ve metrekare başına 275 g/m² (her iki yüzeyin toplamı) çinko kaplama ağırlığını ifade eden sıcak daldırma galvaniz kaplama sınıfıdır. Hafif çelik profil ve yapı saclarında standart koruma kademesidir. Z100, Z200, Z350 gibi diğer kaplama sınıflarına kıyasla maliyet ile korozyon direnci dengesini en iyi sağlayan seçenektir.

A zoning-status certificate is an official document issued by the relevant municipality showing the permitted land use and building intensity for a given parcel. It must be obtained before submitting a building-permit application. It contains critical information such as ground-floor coverage ratio (TAKS), floor-area ratio (KAKS), maximum building height and setback distances.

Çatı eğimi, çatı yüzeyinin yataydan sapma açısı veya oranıdır. Genellikle derece (°) ya da yatay 100 birime karşı düşey yükseliş olarak ifade edilir (örn. %10 eğim = 100 cm'de 10 cm yükselme). Minimum eğim, kaplama malzemesine bağlıdır: trapez sac için min. %5, sandviç panel için min. %3–5, shingle için min. 10° önerilir.

Çatı makası, üçgen veya başka geometrik formda bir araya getirilen çubuk elemanlardan oluşan, çatı örtüsünün yüklerini taşıyıcı duvarlara veya kolonlara ileten düzlemsel kafes taşıyıcıdır. Hafif çelik yapılarda çatı makası çelik profillerden üretilir; geniş açıklıklı yapılarda aşık sistemi yerine kullanılır.

Çelik karkas, bir yapının yüklerini taşıyan kolon, kiriş ve bağlantı elemanlarından oluşan çelik iskelet sistemidir. Hem hafif hem de ağır çelik yapılarda karkas, tüm yapısal yükleri temele aktaran ana taşıyıcı elemandır. Karkas tasarımı mühendislik hesabına dayanır ve profil kesitleri statik analize göre belirlenir.

Şantiye kurulumu, inşaat başlamadan önce arazide gerçekleştirilen hazırlık işlemlerinin tümüdür: arazi tesviyesi, geçici yollar, şantiye ofisi, malzeme depolama alanı, güvenlik çiti ve altyapı bağlantıları bu kapsamda yer alır. Prefabrik yapılarda şantiye kurulumu geleneksel inşaata kıyasla çok daha hızlı ve az ekipmanla gerçekleştirilir.

Şase, konteyner ve modüler yapılarda tabanı oluşturan çelik ana taşıyıcı çerçevedir. Yapının zemine veya temel noktalarına oturduğu rijit alt yapı elemanıdır. Taşınabilir yapılarda şase aynı zamanda nakliye sırasında yapıyı bir arada tutan strüktürel elemandır.